Traduk-adapto: Vida loca (de Francisco Céspedes)

Antaŭ kelkaj tagoj kaptis mian atenton televida reklamo pri aŭtomobilo, bone farita kaj amuza, ankaŭ spektebla en YouTube (nur 40 frenezaj sekundoj). Ĝi okazigis iom da polemiko. Iuj diras, ke ĝi kontraŭstaras la elektran aŭtomobilon kaj tial taksas la TV-anoncon netaŭga por la nuntempa mondo. Aliaj opinias, ke la intenco estas kritiki la modernajn modojn, kiuj izolas homojn pere de teknologio. Ĉiuokaze estas evidente, ke preter ĉia polemiko la ĉefa celo de kiu ajn komerca reklamo estas vendi ion.

Elnemapko, kamaĝama tah cucetot

Retumante tra la senfina Interreto, sufiĉas iafoje ke mi hazarde ekvidas ion rilate Esperanton kaj tuj mi alklake lanĉas min tien, aŭtomate, senpripense. Ĝuste tiamaniere mi trovis paron da malnovaj artikoletoj verkitaj de iu mistera Ivan Skito la jaron 1937 en la magazeno Esperanto. Mi diras mistera ĉar kiom ajn mi klopodis ret-serĉi pri li, mi tamen nenion eltrovis krom la du menciitajn skribaĵojn.

Robotoj

Kiam iu parolas pri robotoj ni ofte pensas pri homaspekta maŝino kun kapo, vizaĝo, korpo, brakoj kaj kruroj; ni imagas aŭtomatulon kapabla moviĝi, paroli, plenumi diversajn taskojn, interagi kun homoj, ktp. Tion ni imagas verŝajne pro influo de la literaturo, la kinarto kaj la televido.


Muziko estas perSona emocio

Se iu demandus al mi kio estas muziko, mi spontane respondus ke ĝi estas sinsekvo da soneventoj intence ordigitaj por kaŭzi ian emocion al iu. La fina rezulto dependos ne nur de la lerteco de la muzikisto, sed ankaŭ de la persona prefero de la aŭskultanto. Malsamaj homoj havas malsamajn gustojn kaj reagos emocie malsame. Kiam sufiĉe da homoj reagas kun simila emocio al iu aparta muzikaĵo ĝi fariĝas muziksukceso, modkanto aŭ furorkanto.

Muzika vizito

Mi memoras, ke mi alvenis tro frue al la butiko. Tra la ampleksaj vitroj de la montrofenestroj amaso da bele ordigitaj instrumentoj silente atestis al la preterpasantoj pri kio temas, eĉ se ili ne atentis la reklamafiŝojn aŭ la butiknomon. Senvorte pro miro, mi trarigardis kiel revoplena infano ĉion kion mi povis, dum la respegulo de ĉiu piediranto malantaŭ mi ŝajnis rapide trairi de unu al la alia flanko ene de la butiko, kvazaŭ vagantaj fantomoj. Unu el ili —subite mi rimarkis— restis same senmova kiel mia propra respegulo.

Harry Harrison, la verkisto kiu esperantigis raton

Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato estas sciencfikcia romano de la usona verkisto Harry Harrison (1925-2012), publikigita originale en la angla en 1985 (A Stainless Steel Rat is Born) kaj poste en la esperanta en 1996. Ĝi apartenas al kolekto da noveloj pri la Rustimuna Ŝtalrato, entute dek libroj, kaj estas ĝis nun la nura kiu publikiĝis esperante. La libro estas senpage elŝutebla en la Kiosko de La Balta Ondo en elektronika formato (pdf- kaj epub-formato).

La romano prezentas kelkajn interesajn kaj menciindajn aferojn el vidpunkto de la esperanta kulturo, kiuj meritas nian atenton.

Nifoj, eksterteranoj kaj aliaj strangaĵoj

La homa kulturo estas plena de strangaj aferoj. Unu tia strangaĵo estas la fenomeno nifo (ne-identigita fluganta objekto). Kvankam la vorto nifo klare indikas ke temas pri io nekonata aŭ nerekonebla, ĝi preskaŭ ĉiam estas uzata samsignife al flugmaŝino aŭ kosmoŝipo el netera deveno. Tian fantazian ideon multe influas la kinarto kaj la literaturo jam de la fino de la 1940-aj jaroj ĝis hodiaŭ.

Proksime de la steloj

Proksime de la Steloj estas kanto fare de Los Pekenikes, kiu estas muzikgrupo kreita en 1959 en Madrido (Hispanio) de la fratoj Alfonso kaj Lucas Sainz. Ĝi estas unu el la plej longvivaj grupoj en la muzika sfero de Hispanio. Ĝiaj komponaĵoj estas plejparte instrumentaj (senvoĉaj), do ĉi tiu kanto estas unu inter malmultaj esceptoj.

La muzikbando famiĝis en la 60-aj jaroj ĝuste pro tio, ke ĝi ludas instrumentan muzikon, kaj tio okazis hazarde kiam la kantisto tute neatendite forlasis la grupon.

Kristnaska Letero

Cirkulas la ŝerco ke kaj la Tri Magoj kaj la Kristnaska Viro estas la plej grandaj pigruloj surtere, ĉar ili laboras nur unu tagon jare kaj eĉ tio ne veras. Sed mi preterlasos tiajn onidirojn kaj skribos ĉi tiun leteron kvazaŭ mi estus infano.

Karaj saĝuloj:
Antaŭ ĉio mi volas danki al vi pro tiom multe da feliĉaj momentoj dum mia infanaĝo. Mi ricevis laŭlonge de tiuj fruaj jaroj amason da ludiloj, libroj kaj aliaj amuziloj. Sed unue kaj precipe mi elkore dankas vin por doni al mi bonkoran

Traduk-adapto: Chandelier de Sia

Mi provis traduk-adapti al Esperanto la kanton Chandelier de la kantistino Sia. Per tio mi celas ne laŭliteran tradukon el la angla, sed adaptaĵon por kanti ĝin esperante, kio aldonas plian malfacilecon al la afero. Unue mi klopodis laŭkapable akordigi la esperantajn vortojn ne nur laŭ la silab-ritmo de la originala angla, sed ankaŭ laŭ la elparolo de la anglaj finaĵoj, sed baldaŭ mi rezignis pri tio, almenaŭ parte. Do mi simple adaptis la kanton laŭ mia kompreno de la intenco malantaŭ la vortoj de la kantistino. Jen la rezulto.

Pri la vorto vapi... kaj aliaj vaporaj pripensoj

En antaŭa blogero pri la misnomata elektronika cigaredo, mi nur rande menciis ke la vorto vapi estis unuafoje uzita de profesoro Robert Molimard por atentigi pri tio, ke oni ne fumas e-vaporilon, ĉar nenia fumo eliras el ĝi; oni vapas ĝin kaj al tiu ago oni nomas vapado. La unua kialo por uzi ĉi tiajn vortojn estas  simple tio, ke estas fizike tute neeble fumi e-vaporilon. En ĉi tiu blogero mi skribos iom pli pri tia vortuzo, pri kial gravas distingi inter fumi kaj vapi, kaj pri la deveno de ĉi tiu vorto.

Pri la misnomata elektronika cigaredo

Elektronika cigaredo estas senfuma, sentabaka, elektra/elektronika vaporigilo elpensita kiel anstataŭaĵo de tabakcigaredo. Ĝi produktas gustoplenan akvo-vaporon kutime enhavante nikotinon laŭ elektebla koncentriĝo. Dum cigaredo produktas fumon per bruligo, e-cigaredo kreas vaporon per varmigo. Ene de tiuj similaspektaj nubaĵoj kaŝas sin la plej grava malsameco inter ambaŭ: dum la cigareda fumo mortigas milionojn da homoj ĉiujare, la e-cigareda vaporo mortigis neniun ekde ĝia apero en 2004. Tio estas tiel ĉar, malgraŭ ĉia simileco, vaporo ne estas fumo kaj e-cigaredo ne estas cigaredo.

Ne plu rozoj

Ne plu rozoj.
Jam de longe reĝas vintro en la ĝarden'.
Restas nur dornoj,
kvazaŭ frostaj memoroj de iama somer'.

Ne plu rozoj sed revoj,
pri rozoj kaj floroj sub suna kares'.
Nur revoj,
perditaj kiel larmoj en pluva maten'.

✪ ✪ ✪ ✪ 

Esperanto ne estas helplingvo

Preskaŭ ĉiuj artikoloj kiuj provas respondi al la demando pri kio estas Esperanto asertas ke ĝi estas helplingvo. En ili oni povas legi ke ĝi estas internacia, nenaciaartefarita lingvo; aŭ ke pli bonas nomi ĝin planlingvo. Sed preskaŭ ĉiu skribaĵo insistas pri tio, ke ĝi estas helplingvo, kaj sekve konkludas, ke la precipa celo de Esperanto estas agi kiel helpa ilo por faciligi la komunikadon inter diverslingvaj popoloj, nacioj, ktp.

Tamen, —kiel oni povas legi en la apartaĵo pri Esperanto ĉe la supra ĉefmenuo de la blogo— lingvoj per si mem ne havas celon. Tiu helpa celo, kiun oni kutimas doni al Esperanto, estas la

Flago de Tero

Flago de Tero estas grava afero ĉar temas pri simbolo, kiu reprezentos la tutan planedon. Tiu ideo estas en akordo kun multaj aliaj ideoj, kiuj kerne enhavas unu komunan celon: la plibonigon de la homaro. Estas dubinde ĉu ia izolita afero kapablas plibonigi ion tiel ampleksan, kiel la homaron. Tamen, fari nenion estas sendube la plej bona maniero por neniam plibonigi ion ajn. Kiel aŭ kial povus flago plibonigi Teron? Nu, nenia flago per si mem povus, sed ja la simbola ideo sub ĝi: unu Tero, unu homaro. Ĉu utopia revo? Legu plu, se la vivo ankoraŭ ne tute forrabis de vi la revkapablon.